Pasma
górskie Bieszczadów zajmują południowo-wschodni kraniec
Polski, leżą na pograniczu Ukrainy i Słowacji. Przyjmuje
się, że granica Bieszczadów przebiega od przełęczy
Łupkowskiej na zachodzie do przełęczy Użockiej na
wschodzie, oraz od granicy ze Słowacją na południu
do linii kolejowej Zagórz - Krościenko na północy.
W
części Bieszczadów leżących na terenie Polski wyróżniamy
następujące pasma górskie:
- Pasmo graniczne, które biegnie od przełęczy Łupkowskiej,
granicą ze Słowacją po Kremenaros a dalej na wschód
po przełęcz Użocką ( granica z Ukrainą). Najwyższy
szczyt tego pasma to Wielka Rawka - 1307 m n.p.m.
- Pasmo Wysokiego Działu w skład którego wchodzi pasmo
Wołosani (1071 m n.p.m.) i Hryszczatej (997 m n.p.m.).
- Pasmo Połonin ciągnące się od Smereka (1220 m n.p.m.)
przez Połoninę Wetlińską (1253 m n.p.m.) i Caryńską
(1297 m n.p.m.) po grupę Tarnicy (1346 m n.p.m.) i
Rozsypaniec, gdzie łączy się z pasmem granicznym.
- Pasmo Łopiennika (1069m n.p.m.) i Durnej (979 m
n.p.m.)
- Pasmo Otrytu na północ od Sanu z najwyższym szczytem
Trohańcem (939m n.p.m.).
Z grzbietów Przedgórza Bieszczadzkiego można wspomnieć
nieduże pasmo Ostrego (804 m n.p.m.) i długi Wał Żukowa
(Holica 762 m n.p.m.).
Główną rzeką polskich Bieszczadów jest San. Na odcinku
bieszczadzkim ma dorzecze rozwinięte wybitnie asymetrycznie
z przewagą dopływów lewych, największe z nich to Wołosaty,
Solinka z Wetlinką, Hoczewka, Osława z Osławicą. Jedynym
większym dopływem prawobrzeżnym jest Czarny. Granica
dorzecza górnego Sanu stanowi równocześnie część głównego
europejskiego działu wód, oddzielającego zlewiska
Bałtyku i Morza Czarnego. Do zlewiska Morza Czarnego
należą Strwiąż i Mszanka ze swoimi dopływami toczące
swoje wody do Dniestru. Nieomal pośrodku Bieszczadów
spiętrzone zaporami wody Sanu i Solinki utworzyły
dwa sztuczne zbiorniki - Jezioro
Solińskie i Myczkowieckie.
Klimat Bieszczadów ma charakter górski o stosunkowo
silnych cechach kontynentalnych. Południowo-wschodnie
wyższe partie gór są chłodniejsze od pozostałych partii
Bieszczadów. Średnia temperatura roczna oscyluje tu
w przedziale 5 stopni Celsjusza.
W szacie roślinnej Bieszczadów dominują lasy i tereny
zadrzewione, zajmują one ponad 70% powierzchni. Osobliwością
florystyczną polskich Bieszczadów jest to, że górną
granicę lasów tworzy regiel dolny - karłowate buki
o poskręcanych konarach. Brak zupełnie świerkowego
regla górnego i pietra kosodrzewiny.
Połoniny występują od wysokości ponad 1200 m n.p.m.,
gdzie dominują zespoły ubogiej murawy i niskich krzewinek.
Dużo mniejszą powierzchnię zajmują zarośla olchy kosej
i jarzębiny.
Bieszczadzką osobliwością są tzw. torfowiska wysokie
zasilane głównie przez opady (w przeciwieństwie do
pospolitych w Polsce torfowisk niskich, zasilanych
przez wody gruntowe).
Fauna Bieszczadów obejmuje ponad 230 gatunków zwierząt
kręgowych. Ze ssaków najliczniejsze są gryzonie: wiewiórki
ciemne i rude, popielice, koszatki, orzesznice.
Bieszczady są jednym z nielicznych w Polsce, obok
Tatr i Babiej Góry miejscem występowania niedźwiedzia
brunatnego, szacuje się, że 70% populacji niedźwiedzia
w naszym kraju żyje w Bieszczadach. Wilki występują
w całych Bieszczadach, a ich liczbę szacuje się na
ponad 100 osobników. Liczbę rysi określa się na ok.
50 szt. Jeleń karpacki przebywa głównie w odległych
i rzadko odwiedzanych kompleksach leśnych. Żubry przebywają
zasadniczo w widłach Sanu i Wołosatego oraz występują
na stokach Magurycznego w rejonie Woli Michowej. Z
innych ssaków żyją: dziki, lisy, borsuki, a nad potokami
wydra, a w niższych partiach gór sarna. Z bogatego
świata ptactwa na uwagę zasługuje orzeł przedni i
orliki. Występuje tu również płochacz halny i siwerniak.
Znajdują się tu ostoje puchacza i bociana czarnego.
W 1973 r. po blisko 20-letnich staraniach utworzono
Bieszczadzki Park Narodowy, zajmuje on obszar ok.
30.000 ha. Otulinę BPN stanowią dwa utworzone w 1992
r. parki krajobrazowe: Ciśniańsko-Wetliński (ok. 45.000
ha) i Doliny Sanu (ok. 35.000 ha).
Najciekawsze okazy fauny i flory bieszczadzkiej można
obejrzeć w Muzeum Przyrodniczym w Ustrzykach Dolnych.
Najważniejsze drogi w Bieszczadach to dwie obwodnice
tzw. Duża Obwodnica ukończona w roku 1962 (Lesko -
Ustrzyki Dolne - Lutowiska - Ustrzyki Górne - Cisna
- Baligród - Lesko), oraz Mała Obwodnica oddana do
użytku w roku 1969 która łączy Hoczew z Czarną poprzez
Wołkowyję i Polanę. Pod koniec lat 70 powstała również
tzw. Droga Karpacka łącząca Komańczę z Cisną. Przy
okazji tych dużych inwestycji wybudowano i przebudowano
szereg bocznych odcinków dróg, w chwili obecnej asfaltową
drogą (często nie najlepszej jakości) można dojechać
praktycznie do każdej miejscowości w Bieszczadach.
W zimie wbrew potoczym opiniom panującym w Polsce
można dojechać do wszystkich większych miejscowości
bieszczadzkich (tylko trzeba pamiętać o zimowych oponach).
Dużą atrakcją Bieszczadów jest bieszczadzka kolejka
leśna. Główną stacją jest Cisna - Majdan.
Więcej informacji tel. 013/ 468 63 35.
Kursy kolejki odbywają się na trasach: Majdan - Przysłup,
Majdan - Balnica, czas jazdy w jedną stronę ok 1 godz.,
ponadto można zamawiać pociągi specjalne a także przejazdy
drezyną na powyższych trasach oraz do Woli Michowej.
Na życzenie pasażerów po wcześniejszym uzgodnieniu
pociąg zatrzymuje się w dowolnym miejscu trasy.
Bieszczady, choć już nie takie dzikie jak kiedyś,
choć pocięte siecią dróg i opasane ruchliwą obwodnicą
bieszczadzką zachowały wiele z dawnego uroku i dzikości.
Ogromne puste przestrzenie połonin, falujące morze
traw, dają złudzenie wolności i odizolowania od drugiego
człowieka.
Kiedy jechać w Bieszczady, co do tego wszyscy miłośnicy
Bieszczadów są zgodni - najlepiej jesienią, gdy liście
na bukach poczerwienieją krajobraz tych gór nabiera
niepowtarzalnego uroku. Pogoda jest wówczas zwykle
doskonała, nie ma zniechęcających do wędrówki upałów,
a odbywające rykowisko jelenie dostarczają niezwykłej
leśnej muzyki.
Bieszczady mogą być atrakcyjne nie tylko latem ale
również zimą. Zwolennicy jazdy na nartach najlepsze
warunki znajdą w Ustrzykach Dolnych i Weremieniu.
Pojedyncze wyciągi działają w wielu innych bieszczadzkich
miejscowościach m.in. w Bystrem, Cisnej, Dwerniczku,
Ustrzykach Górnych i Polańczyku.